در مورد عوامل تخريب و انهدام جنگل در فصول مختلف اين كتاب از جمله در فصلهاى جنگل ، مرتع و دامدارى به تفصيل بحث شده است ، لذا از تكرار آنها خوددارى مىكنيم . خط مشى دولت در مورد جنگل‌نشينان و خروج دام از جنگل كار تهيهء طرحهاى جنگلدارى از بعد از انقلاب اسلامى به طور وسيع و گسترده در سطح جنگلهاى گيلان از طرف كارشناسان دفتر فنى جنگلدارى و نيز گروههاى تهيهء طرح مستقر در ادارهء كل منابع طبيعى استان دنبال مىشود . البته كيفيت و ماهيت تهيه و اجراى اين گونه طرحها در شرائط فعلى با آنچه كه قبل از انقلاب تعقيب مىشد كاملا متفاوت است . چون قبلا در تهيهء طرحها فقط به مسئلهء بهره‌بردارى از جنگل و تهيهء چوب و خروج محصولات جنگلى توجه مىشد و اگر در طرح ، اجراى مقررات قرق در پاره‌اى از قطعات و سطح جنگل پيش‌بينى شده بود ، نحوهء اجراى اين برنامه و مشكلاتى كه براى دامداران و جنگل‌نشينان به وجود مىآمد به‌هيچ‌وجه مورد توجه نبود . همين امر يكى از دلائل بارز و عمدهء شكست اجراى طرحهاى جنگلدارى و برنامه‌هاى حفاظتى و بازسازى در سطح جنگلها گرديد . به عنوان مثال وقتى قطعاتى از جنگل به منظور احياء و بازسازى به مدت چند سال قرق مىگرديد و براى جلوگيرى از ورود دام به اين مناطق آنها را با سيم خاردار و پايهء چوبى نيز حصار مىنمودند و از جنگل‌نشينان نيز تعهد كتبى گرفته مىشد كه در طول مدت قرق از رها كردن و چرانيدن دامهاى خود در جنگل خوددارى نمايند ، اجراى طرح مواجه با مشكل مىگرديد ، زيرا جنگل‌نشينان نمىتوانستند دامهاى خود را گرسنه نگهدارند ناچار در مواقعى دور از چشم قرقبانان سيمهاى خاردار را بريده دامها را در جنگل قرق‌شده رها مىكردند يا آنها را در نقاط ديگر به چرا مىبردند . گروهى ديگر نيز از كار دامدارى چشم مىپوشيدند . بدين‌ترتيب چون به مشكلات جنگل‌نشينان توجهى نمىشد اجراى طرحهاى جنگلدارى از نظر حفاظتى و بازسازى با چندان موفقيتى همراه نبود . در سالهاى اوليهء بعد از انقلاب يعنى از سال 1359 كارشناسان و مسئولين تهيهء طرح با توجه به تجربيات گذشته تصميم گرفتند كار تهيهء طرحها به صورت جامع و همه‌جانبه دنبال گردد . در تهيهء طرحهاى جامع بخشى از كارشناسان تحت عنوان گروه بررسى مسائل اجتماعى و اقتصادى به كارشناسائى حوزه‌هاى آبخيز جنگلى و مناطق مورد نظر و جمع‌آورى آمار و اطلاعات و تجزيه و تحليل اين اطلاعات و آمارها و ارائه پيشنهادات پرداختند ، لذا تهيهء طرحها و راه‌حلهاى اجرائى آنها در قالب برنامه‌هاى مشخص و همه‌جانبه و قابل اجرا تهيه و تدوين گرديد . طرحهاى اساسى كه هم‌اكنون در دست اجراست به شرح زير مىباشد : 1 - طرح تعاونى بهره‌بردارى و احياء جنگل . 2 - طرح ساماندهى خروج دام يا تحول سيستم دامدارى . 3 - طرح اشتغال‌زائى براى جنگل‌نشينان . در اينجا لازم است توضيحاتى در مورد هريك از اين سه طرح داده شود و سپس مشكلات اقتصادى و اجتماعى جنگل‌نشينان را ، كه گروه نسبتا قابل توجهى از ساكنان گيلان هستند ، مطرح نمايد . طرح تعاونى بهره‌بردارى و احياء جنگل در طرح تعاونى جنگل خط و مشى ادارهء كل منابع طبيعى استان به تبع سياست اعلام شده از طرف سازمان جنگلها و مراتع و وزارت جهاد سازندگى آن است كه كارهاى بهره‌بردارى و احياء و حفاظت جنگلهاى منطقهء طرح با مشاركت و سهيم كردن جنگل‌نشينان و دامداران حوزهء طرح در قالب شركت تعاونى جنگل انجام پذيرد . اين طرح اغلب در مناطق پرجمعيت و جنگلهاى مخروبه و كم‌بازده به اجرا گذاشته مىشود . چون جنگل‌نشينان در منافع حاصل از بهره‌بردارى و كارهاى جنگلكارى و احياء جنگل شريك و ذينفع مىشوند ، لذا در اجراى برنامه‌هاى حفاظتى جنگل احساس مسئوليت نموده نه‌تنها خود به حريم جنگل تجاوز نمىكنند ، بلكه به ساير جنگل‌نشينان نيز اجازه دست‌اندازى به منابع ملىشدهء حوزهء شركت تعاونى را نمىدهند . اين گونه طرحها هم از نظر اجتماعى و هم از نظر اقتصادى به نفع جنگل‌نشينان بوده به حفظ و احياء جنگلها كمك مىنمايد . از سوى ديگر چون انجام برنامه‌هاى بهره‌بردارى از جنگل و بازسازى آن نيز با همكارى جنگل‌نشينان عضو شركت انجام مىگيرد علاوه‌بر ايجاد شغل ، درآمد آنان را افزايش مىدهد ، زيرا منافع حاصل از جنگل و بهره‌بردارى از آن به صورت سود سهام و نيز كارمزد مربوط به انجام امور بهره‌بردارى و جنگلكارى و كارهاى حفاظتى به خود آنان يعنى جنگل‌نشينان ساكن منطقه برمىگردد و به اين‌ترتيب با توليد شغل و افزايش درآمد وضعيت اقتصادى و اجتماعى آنان نيز بهبود پيدا مىكند . در اجراى سياست تأسيس شركتهاى تعاونى جنگل و واگذارى برخى از طرحهاى جنگلدارى به اين واحدها اولين شركت در حوزهء طرح جنگلدارى امامزاده ابراهيم شفت تأسيس شد و كار خود را عملا از آذرماه سال 1365 در سطح حدود 000 ، 12 هكتار از جنگلها با عضويت 470 نفر از جنگل‌نشينان و سرمايهء محدود 2 ميليون ريال تحت نظارت كارشناسان و ناظرين فنى ادارهء كل منابع طبيعى استان گيلان آغاز كرد . به دنبال آن شركت تعاونى ديگرى در سطح محدودتر تحت عنوان شركت تعاونى جنگل امير المؤمنين در حوزهء طرح جنگلدارى سياهكل ( منطقهء رادار پشته ) تأسيس شد و شروع به كار نمود . در حال حاضر اين شركت به سبب اجراى دقيق برنامه‌هاى مصوب و ابلاغ شده سازمان جنگلها و مراتع كشور و نيز نحوهء جلب مشاركت مردمى و بهره‌گيرى از نيروهاى فعال منطقه يكى از موفق‌ترين شركتهاى تعاونى جنگل در استان گيلان مىباشد . تأسيس شركتهاى تعاونى جنگل در سال 1369 ( سال ادغام سازمان جنگلها و مراتع كشور در وزارت جهاد سازندگى ) متوقف شد ، ولى پس از مدتى كوتاه مجددا مسئلهء تأسيس شركتهاى تعاونى جنگل در سراسر استان گيلان پىگيرى گرديد به طورىكه در حال حاضر 8 شركت تعاونى جنگل در مساحت حدود 55 الى 60 هزار هكتار از جنگلهاى كم‌بازده استان در حوزهء جنگلى شهرهاى رودسر ، لاهيجان ، رودبار ، رشت ، فومن و آستارا فعاليت دارند . بديهى است در صورتى كه اجراى طرح شركتهاى تعاونى با موفقيت همراه بوده نتايج آن كاملا رضايت‌بخش باشد ، در آينده بر تعداد شركتها افزوده خواهد شد .